Planując porządkowanie działki, łatwo założyć, że wycinka jest dozwolona wyłącznie jesienią i zimą. Odpowiedź na pytanie, do kiedy można wycinać drzewa, zależy jednak nie tylko od kalendarza, lecz także od obecności gniazd, gatunków chronionych, obwodu pnia i wymaganych formalności.
Najważniejsza jest nie sama data, lecz także ochrona przyrody i formalności
- Nie ma jednej ustawowej daty, po której każda wycinka drzew staje się zakazana.
- Najbezpieczniejszy termin przypada od 16 października do końca lutego.
- Okres od 1 marca do 15 października zwyczajowo uznaje się za czas lęgowy ptaków, ale nie jest to automatyczny zakaz wycinki.
- Gniazda, dziuple i siedliska gatunków chronionych podlegają ochronie przez cały rok.
- Przy większych drzewach może być potrzebne zgłoszenie albo zezwolenie przed rozpoczęciem prac.
Nie istnieje jedna graniczna data dla wszystkich drzew
W polskich przepisach nie ma ogólnego zakazu usuwania drzew od 1 marca do 15 października. Ten przedział funkcjonuje przede wszystkim jako umowny okres lęgowy ptaków. Samą wycinkę można więc przeprowadzić także wiosną lub latem, jeżeli nie narusza ona przepisów o ochronie gatunkowej.
Problem pojawia się wtedy, gdy drzewo jest miejscem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku albo żerowania chronionych zwierząt. Zakazane może być wtedy niszczenie gniazd, płoszenie ptaków czy usuwanie siedliska. Te ograniczenia obowiązują niezależnie od pory roku, dlatego wycięcie drzewa w lutym również nie zawsze będzie legalne.
W praktyce rekomenduję przyjąć prostą zasadę. Jeżeli nie ma pilnego zagrożenia, planuj usuwanie drzew na okres jesienno-zimowy i przed rozpoczęciem prac dokładnie obejrzyj koronę, pień oraz dziuple. To ogranicza ryzyko, ale nie zwalnia z oceny, czy na drzewie nie ma chronionych gatunków.
Najbezpieczniejszy termin przypada od jesieni do końca zimy
Najczęściej polecany termin to od 16 października do końca lutego. W tym czasie większość ptaków nie prowadzi lęgów, drzewa nie mają liści, a gniazda i ewentualne schronienia są łatwiejsze do zauważenia. Dlatego także urzędy i specjaliści od ochrony przyrody zwykle wskazują jesień i zimę jako najlepsze okno organizacyjne.
Nie traktowałbym jednak tej daty jak gwarancji bezpieczeństwa prawnego. W dziuplach mogą przebywać nietoperze, a niektóre gatunki ptaków rozpoczynają lęgi wcześniej lub kończą je później. Jeśli podczas oględzin znajdę aktywne gniazdo, lęg albo nietoperze, prace trzeba wstrzymać i ustalić dalsze postępowanie.
| Termin | Co to oznacza w praktyce |
|---|---|
| 16 października - koniec lutego | Najbezpieczniejszy okres na planową wycinkę, ale nadal trzeba sprawdzić dziuple i siedliska. |
| 1 marca - 15 października | Większe ryzyko aktywnych lęgów i naruszenia ochrony gatunkowej. Wycinka jest możliwa tylko po sprawdzeniu drzewa. |
| Każda pora roku | Chronione gniazda, siedliska i zwierzęta podlegają ochronie niezależnie od miesiąca. |
Inaczej wygląda sytuacja, gdy drzewo zagraża ludziom, budynkowi albo instalacji. Wtedy bezpieczeństwo ma pierwszeństwo, ale dobrze udokumentować stan drzewa zdjęciami i skontaktować się z właściwym urzędem. Awaria lub zagrożenie nie oznacza automatycznie, że wszystkie pozostałe przepisy przestają obowiązywać.
Od czego zależy zgłoszenie albo zezwolenie
Termin to tylko jedna część układanki. Przed wycinką trzeba ustalić, czy wystarczy zgłoszenie zamiaru usunięcia drzewa, czy potrzebne jest formalne zezwolenie. Znaczenie ma między innymi właściciel nieruchomości, cel wycinki, lokalizacja działki oraz obwód pnia.
Małe drzewa i ogród prywatny
Właściciel prywatnej nieruchomości, który usuwa drzewo na cel niezwiązany z działalnością gospodarczą, może korzystać ze zwolnień. Dla wielu gatunków znaczenie ma obwód pnia mierzony na wysokości 5 cm od ziemi:
- do 80 cm dla topoli, wierzb, klonu jesionolistnego i klonu srebrzystego,
- do 65 cm dla kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej i platanu klonolistnego,
- do 50 cm dla pozostałych gatunków.
Jeżeli obwód przekracza właściwy próg, zwykle potrzebne jest zgłoszenie. Dotyczy to także sytuacji, w której drzewo rośnie w przydomowym ogrodzie, ale jest większe od ustawowego limitu. Brak opłaty za zgłoszenie nie oznacza zgody na natychmiastową wycinkę.
Jak wygląda zgłoszenie
Zgłoszenie składa się do wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Trzeba podać dane właściciela, oznaczenie nieruchomości oraz dołączyć rysunek lub mapkę z zaznaczonym drzewem. Urząd powinien przeprowadzić oględziny w ciągu 21 dni od doręczenia zgłoszenia.
Po oględzinach organ ma 14 dni na wniesienie sprzeciwu. Jeżeli sprzeciwu nie będzie, drzewo można usunąć. Trzeba jednak pilnować terminu, ponieważ jeśli wycinka nie nastąpi w ciągu 6 miesięcy od oględzin, zgłoszenie może wymagać ponowienia.
Przeczytaj również: Amistar na ogórki - Jak chronić przed mączniakiem?
Kiedy potrzebne jest zezwolenie
Zezwolenie jest częściej wymagane przy wycince związanej z inwestycją, działalnością gospodarczą, nieruchomością należącą do firmy albo terenami objętymi szczególną ochroną. Wniosek powinien obejmować między innymi gatunek drzewa, obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm, przyczynę usunięcia i planowany termin prac.
Nie wolno mylić dwóch pomiarów. Wysokość 5 cm służy do sprawdzenia ustawowych progów zwolnienia, natomiast 130 cm jest standardową wysokością pomiaru wskazywaną we wniosku o zezwolenie. Przy drzewie wielopniowym mierzy się każdy pień osobno.
Gniazda i obszary chronione mogą zatrzymać wycinkę
Nawet prawidłowe zgłoszenie nie wystarczy, jeśli wycinka narusza ochronę gatunkową. Dotyczy to nie tylko ptaków, ale też nietoperzy, owadów, porostów i innych organizmów związanych z drzewem. Szczególnie dokładnie sprawdzam drzewa stare, spróchniałe i dziuplaste, bo ich znaczenie przyrodnicze bywa większe, niż sugeruje wygląd.
Jeżeli usunięcie drzewa może zniszczyć gniazdo, siedlisko albo schronienie chronionego gatunku, trzeba zrezygnować z prac, przesunąć je na bezpieczniejszy termin albo uzyskać zezwolenie na odstępstwo od zakazów ochrony gatunkowej. W zależności od sytuacji właściwy może być regionalny dyrektor ochrony środowiska albo Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska.
Dodatkowe ograniczenia mogą obowiązywać na terenie parku narodowego, rezerwatu, parku krajobrazowego, obszaru chronionego krajobrazu, obszaru Natura 2000 albo nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków. Problemem może być również miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który przeznacza teren pod zieleń.
Za zniszczenie chronionego siedliska lub gniazda grozi odpowiedzialność za wykroczenie, a przy poważnej szkodzie także dalej idące konsekwencje. Z mojego punktu widzenia najdroższym błędem jest wynajęcie ekipy na konkretny dzień bez wcześniejszego sprawdzenia drzewa i dokumentów. Koszt przełożenia prac jest zwykle niewielki w porównaniu z ryzykiem kary i konieczności wyjaśniania sprawy przed urzędem.
Prosty plan działania przed usunięciem drzewa
Przed zamówieniem piły warto przejść przez kilka krótkich kroków. Taka kontrola zajmuje niewiele czasu, a pozwala uniknąć większości problemów związanych z legalnością wycinki.
- Sprawdź, kto jest właścicielem działki i czy teren nie jest objęty ochroną albo wpisem do rejestru zabytków.
- Rozpoznaj gatunek drzewa i zmierz obwód pnia we właściwym miejscu.
- Obejrzyj koronę, dziuple, szczeliny w pniu i przestrzeń pod korą pod kątem gniazd oraz zwierząt.
- Ustal, czy potrzebujesz zgłoszenia, zezwolenia lub dodatkowej opinii przyrodniczej.
- Jeśli to możliwe, zaplanuj wycinkę między 16 października a końcem lutego.
- Zachowaj dokumenty, zdjęcia i potwierdzenie dokonania zgłoszenia.
Najkrótsza odpowiedź brzmi więc tak: drzewa można usuwać przez cały rok, ale najbezpieczniej robić to jesienią i zimą. O legalności decyduje nie sama data, lecz połączenie braku chronionych siedlisk, właściwych formalności i prawidłowej oceny konkretnej nieruchomości.
